Feedback คืออะไร แปลว่าอะไร วิธีให้และรับฟีดแบ็กในที่ทำงาน
สรุปสั้น ๆ
- Feedback (ฟีดแบ็ก) คือข้อมูลที่บอกคนหนึ่งว่าสิ่งที่เขาทำในสถานการณ์หนึ่งส่งผลอย่างไร เพื่อให้ทำต่อหรือปรับ มีทั้งคำชมและคำแนะนำให้แก้ ไม่ได้แปลว่าคำติ
- อยากให้ Feedback ได้ผล ใช้โมเดล SBI ของ Center for Creative Leadership บอกสถานการณ์ พฤติกรรมที่เห็นจริง และผลที่เกิด แล้วถามเจตนาของอีกฝ่ายเพื่อให้เป็นการคุยสองทาง
- รับ Feedback ให้เป็นประโยชน์ ฟังเป็นคำแนะนำ ไม่ใช่คำตัดสิน ถามให้ชัด ลองทำตาม และขอ Feedback เองเป็นเรื่องเล็ก ๆ ไม่ต้องรอรอบประเมิน
Feedback คือการบอกให้รู้ว่าสิ่งที่ทำไปส่งผลอย่างไร ทั้งด้านที่ดีและด้านที่ควรปรับ ในที่ทำงาน Feedback มาได้จากหัวหน้า เพื่อนร่วมงาน ลูกค้า หรือผู้สัมภาษณ์งาน
หลายคนได้ยินคำนี้ครั้งแรกตอนโดนหัวหน้าติ เลยเข้าใจว่า Feedback คือการตำหนิ บทความนี้แยกสองอย่างออกจากกัน พร้อมประโยคที่หยิบไปพูดได้เลย
Feedback คืออะไร แปลว่าอะไร
Feedback แปลตรงตัวว่าข้อมูลที่ย้อนกลับมาหาผู้ทำ ในที่ทำงาน Feedback คือการบอกว่าคนหนึ่งทำอะไรในสถานการณ์หนึ่ง และสิ่งนั้นส่งผลอย่างไร ใช้ได้ทั้งคำชมและคำแนะนำให้ปรับ คำทับศัพท์ตามหลักของราชบัณฑิตยสภาเขียนว่า “ฟีดแบ็ก”
Center for Creative Leadership (CCL) สถาบันพัฒนาผู้นำที่เป็นเจ้าของโมเดล SBI นิยาม Feedback ที่ได้ผลว่าเป็นข้อมูลที่เจาะจง ตรงไปตรงมา และสร้างสรรค์ ช่วยให้ผู้รับเข้าใจว่าตัวเองทำอะไรในสถานการณ์หนึ่ง
การสะกด: ฟีดแบ็ก หรือ ฟีดแบค
ระบบฐานข้อมูลคำทับศัพท์ของสำนักงานราชบัณฑิตยสภาบันทึกคำว่า feedback ไว้เป็น “ฟีดแบ็ก” ลงท้ายด้วย ก ตามหลักเดียวกับคำว่า แบ็กอัป และ เช็ก
ฟีดแบค คือคำเดียวกับ Feedback เป็นการสะกดที่พบบ่อยเช่นเดียวกับ ฟีดแบ็ค แต่ไม่ใช่รูปที่ราชบัณฑิตยสภากำหนด และคำนี้ยังไม่มีในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน
คำไทยที่ใช้แทน Feedback
ภาษาไทยไม่มีคำเดียวที่ใช้แทน Feedback ได้ทุกที่ ศัพท์บัญญัติแปลต่างกันตามสาขาวิชา ส่วนในที่ทำงานคนมักพูดว่า ข้อเสนอแนะ หรือ คำติชม
| คำ | ที่มา | ความหมายหรือสาขาที่ใช้ |
|---|---|---|
| การป้อนกลับ | ศัพท์บัญญัติ | สาขาศึกษาศาสตร์และจิตวิทยา |
| ผลสะท้อนกลับ | ศัพท์บัญญัติ | สาขาจิตวิทยา |
| การสื่อสารสะท้อนกลับ | ศัพท์บัญญัติ | สาขานิเทศศาสตร์ |
| ข้อเสนอแนะ | พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน | ข้อคิดเห็นเชิงแนะนำที่เสนอเพื่อพิจารณา |
| ติ | พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน | ชี้ข้อบกพร่อง (เป็นแค่ส่วนหนึ่งของ Feedback) |
| คำติชม | ภาษาพูดในที่ทำงาน | ทั้งคำติและคำชม คำที่คนไทยใช้เรียก Feedback ในชีวิตประจำวัน |
ตัวอย่างการใช้คำว่า Feedback ในประโยค
ในออฟฟิศไทย Feedback ใช้ได้ทั้งเป็นคำนามและคำกริยา เช่น
- “พี่ช่วยให้ Feedback สไลด์ชุดนี้หน่อยได้ไหมคะ” (ขอความเห็นต่องาน)
- “หัวหน้าให้ Feedback ว่ารายงานยาวไป ควรสรุปหน้าแรกให้สั้นลง” (เล่าว่าได้รับความเห็นอะไร)
- “เดี๋ยวผม Feedback กลับไปที่ทีมออกแบบให้นะครับ” (ใช้เป็นคำกริยา หมายถึงแจ้งความเห็นกลับไป)
Feedback มีกี่แบบ เชิงบวก เชิงลบ และแบบที่ได้ผลที่สุด
แบ่งง่ายที่สุด Feedback มี 2 แบบ คือเชิงบวก บอกให้ทำสิ่งนั้นต่อ และเชิงลบหรือเชิงแก้ไข บอกสิ่งที่ควรปรับ โมเดล SBI ใช้ได้กับทั้งสองแบบ ถ้าแบ่งตามวิธีพูด CCL จัดเกือบทุก Feedback ไว้ใน 4 แบบ และแนะนำให้เริ่มจากแบบ Impact ซึ่งบอกผลของพฤติกรรม
| ประเภท (ตาม CCL) | พูดถึงอะไร | ตัวอย่างประโยค |
|---|---|---|
| Directive | บอกว่าควรทำอะไร | “รอบหน้าส่งรายงานก่อนเที่ยงนะ” |
| Contingency | บอกผลที่จะตามมาในอนาคต | “ถ้ารายงานมาช้าอีก ทีมจะปิดยอดไม่ทันสิ้นเดือน” |
| Attribution | ติดป้ายให้ตัวคน ทั้งชมและติ | “คุณเป็นคนสื่อสารเก่ง” หรือ “คุณเป็นคนไม่ค่อยรับผิดชอบ” |
| Impact | บอกผลที่พฤติกรรมเกิดกับคนอื่นหรืองาน | “รายงานมาถึงบ่ายสาม ทีมบัญชีเลยต้องอยู่ปิดยอดถึงสองทุ่ม” |
CCL บอกว่าแบบ Impact ได้ผลที่สุดเมื่อเริ่มต้น เพราะบอกผลของพฤติกรรมโดยไม่ต้องลงรายละเอียดยิบย่อย ไม่เดาเจตนา และไม่กล่าวโทษ
ส่วนแบบ Attribution ติดป้ายให้ตัวคน เช่น “คุณไม่มีวินัย”
วิธีแยก Feedback ออกจากคำติหรือการตำหนิ
Feedback พูดถึงการกระทำที่เจาะจงหนึ่งครั้ง บอกเป็นข้อเท็จจริงว่าเกิดผลอะไร และเปิดทางให้แก้ ส่วนคำตำหนิมักตัดสินตัวคน เช่น “คุณมันไม่ใส่ใจ” แล้วจบแค่นั้น CCL สรุปไว้ว่า Feedback คือการพูดถึงการกระทำ ไม่ใช่การแก้ไขตัวพนักงาน และไม่ควรตัดสินตัวบุคคล
เมื่อมีคนพูดถึงงานของคุณ ลองเช็กด้วยคำถาม 4 ข้อนี้
| คำถามที่ควรถามตัวเอง | Feedback | คำติหรือการตำหนิ |
|---|---|---|
| พูดถึงเหตุการณ์ที่เจาะจงไหม | ระบุเวลาและงาน เช่น “ในประชุมเมื่อเช้า” | เหมารวม เช่น “คุณเป็นแบบนี้ตลอด” |
| พูดถึงพฤติกรรมหรือตัวคน | “คุณพูดแทรกตอนที่ผมสรุปงบประมาณรายเดือน” | “คุณไม่มีมารยาท” |
| บอกผลกระทบและทางแก้ไหม | บอกว่ากระทบอะไร และควรทำอย่างไรต่อ | บอกแค่ว่าไม่ดี ไม่มีทางไปต่อ |
| พูดเพื่อให้งานดีขึ้นหรือระบายอารมณ์ | น้ำเสียงพร้อมคุยต่อ ถามความเห็นคุณ | ใช้คำแรง ไม่ฟังคำอธิบาย |
ถ้าสิ่งที่ได้ยินไม่ผ่านทั้ง 4 ข้อ บ่อยครั้งมันคือการระบายอารมณ์ ไม่ใช่ Feedback และถ้าเกิดซ้ำจนกระทบใจ อ่านวิธี รับมือกับ Toxic People ในที่ทำงาน ต่อได้
วิธีรับ Feedback จากหัวหน้าให้ได้ประโยชน์
คนฟังเป็นคนเลือกเองว่าจะเปิดใจรับ Feedback หรือปัดทิ้ง ไม่ใช่คนพูด Sheila Heen และ Douglas Stone เขียนใน Harvard Business Review (HBR) ว่ามี 6 ขั้นที่ช่วยให้รับ Feedback ได้ดีขึ้น โดยเฉพาะตอนโดนติ
- รู้ทันปฏิกิริยาตัวเอง คุณมักรีบปกป้องตัวเอง หรือโต้กลับแรง ๆ
- แยกเนื้อหาออกจากคนพูด ความรู้สึกต่อหัวหน้าอาจบังสิ่งที่ควรเรียนรู้
- ฟังเป็นคำแนะนำ ที่หวังดี ไม่ใช่คำตัดสินว่าคุณไม่เก่ง
- ถามให้ชัดก่อนตัดสิน ความเห็นนี้มาจากอะไร และอยากให้เปลี่ยนเป็นแบบไหน
- ขอ Feedback เองเป็นเรื่องเล็ก ๆ ทีละงาน ไม่ต้องรอรอบประเมิน
- ลองทำตาม เลือกคำแนะนำหนึ่งข้อ ลองทำ แล้วดูผล
ระหว่างฟัง ให้จดโน้ตและพยายามเข้าใจที่มาของความเห็น ตอนนั้นยังไม่ใช่เวลาเถียง
ถ้าอยากฝึกเรื่องนี้เพิ่ม อ่านวิธี ฟังอย่างมีประสิทธิภาพ และเรื่อง Growth Mindset ในการทำงาน ซึ่งช่วยให้มองคำติเป็นโอกาสเรียนรู้
ประโยคที่ใช้ตอบเมื่อได้รับ Feedback
สูตรง่าย ๆ คือ ขอบคุณ ถามให้ชัด แล้วบอกว่าจะปรับอะไร
| จังหวะ | ตัวอย่างประโยค |
|---|---|
| ขอบคุณ | “ขอบคุณที่บอกนะครับ ผมไม่ทันสังเกตจุดนี้เลย” |
| ถามให้ชัด | “พี่พอจะยกตัวอย่างงานที่เห็นได้ไหมคะ จะได้เข้าใจตรงกัน” |
| บอกแผน | “รอบหน้าผมจะส่งร่างให้ดูก่อนวันพุธ แล้วขอให้พี่ช่วยดูอีกทีวันศุกร์ได้ไหมครับ” |
ถ้าหัวหน้าตำหนิในไลน์กลุ่ม
ตอบในแชตสั้น ๆ ว่ารับทราบและจะแก้ เช่น “รับทราบค่ะ เดี๋ยวแก้ไฟล์ส่งใหม่ภายในบ่ายนี้ค่ะ” แล้วค่อยขอคุยตัวต่อตัวเพื่อถามรายละเอียด ไม่ต้องแก้ตัวต่อหน้าทั้งกลุ่ม
ถ้าไม่เห็นด้วยกับ Feedback ที่ได้รับ
Feedback เป็นมุมมองของคนหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่ง สิ่งที่ควรปรับคือวิธีทำงาน ไม่ใช่ตัวตน
แทนที่จะเถียง ให้ถามว่าเกิดขึ้นตอนไหนและส่งผลอย่างไร แล้วค่อยตัดสินว่าจะปรับแค่ไหน
การเปิดรับความเห็นเป็นจุดแข็งที่เล่าให้ HR ฟังได้ ใน Strengths Assessment ของ Super Resume จุดแข็งนี้ชื่อว่า “รับฟังความคิดเห็นของคนอื่น” ทำแบบประเมินได้ฟรี (เข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ก่อน)
การให้ Feedback ด้วยโมเดล SBI พร้อมตัวอย่างประโยค
SBI ย่อมาจาก Situation–Behavior–Impact เป็นวิธีให้ Feedback ของ Center for Creative Leadership บอกว่าเกิดขึ้นเมื่อไรและที่ไหน เล่าพฤติกรรมที่เห็นเป็นข้อเท็จจริง แล้วบอกผลที่เกิด ทั้งด้านดีหรือด้านที่ต้องปรับ CCL ยังเพิ่มขั้นที่ 4 คือถามเจตนา (Intent) เรียกว่า SBII ทำให้กลายเป็นการคุยสองทาง
| ขั้น | ทำอะไร | ระวังอะไร | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| S – Situation (สถานการณ์) | บอกเวลาและที่ที่เกิดเรื่อง | เลี่ยงคำกว้าง ๆ อย่าง “อาทิตย์ที่แล้ว” ที่ทำให้สับสน | “ในประชุมทีมเมื่อเช้าตอน 11 โมง…” |
| B – Behavior (พฤติกรรม) | เล่าสิ่งที่เห็นหรือได้ยินจริง | ใช้ข้อเท็จจริงล้วน ไม่ใส่ความเห็นหรือการตัดสิน | “…ตอนผมสรุปงบประมาณรายเดือน คุณพูดแทรกขึ้นมาสองครั้ง…” |
| I – Impact (ผลกระทบ) | บอกผลของพฤติกรรม ทั้งด้านดีหรือด้านลบ | พูดถึงผลที่เกิดจริงกับคุณหรืองาน | “…ผมเลยหลุดประเด็นและรู้สึกหงุดหงิด” |
| I – Intent (ถามเจตนา) | ถามว่าอีกฝ่ายตั้งใจอะไร | ถามด้วยความอยากรู้ ไม่ใช่ถามเพื่อจับผิด | “ตอนนั้นคุณอยากเสริมประเด็นไหนเหรอ” |
ชมให้เป็น Feedback
คำชมแบบ SBI มีประโยชน์กว่า “เก่งมาก” เพราะคนฟังรู้ว่าควรทำอะไรต่อ
ตัวอย่าง “ตอนลูกค้าโทรมาตำหนิเมื่อวานบ่าย (S) คุณรับเรื่องเองโดยไม่ต้องมีใครสั่ง (B) ลูกค้าเลยใจเย็นลงและยังสั่งงานต่อ (I)”
บอกเพื่อนร่วมงาน
พูดเองเมื่อเรื่องนั้นกระทบงานของคุณหรือทีมโดยตรง ถ้าเป็นเรื่องที่หัวหน้าของเขาต้องตัดสิน ให้แจ้งหัวหน้าแทน คุยตามลำพัง และพูดเรื่องงาน ไม่ใช่นิสัย
ตัวอย่าง “ไฟล์ยอดขายเมื่อวาน (S) มาถึงหลังห้าโมง (B) เราเลยส่งสรุปให้ลูกค้าช้าไปหนึ่งวัน (I) รอบหน้าส่งก่อนบ่ายสามได้ไหม หรือติดอะไรอยู่เหรอ”
การบอกเรื่องยากโดยไม่เสียความสัมพันธ์ใช้ทักษะเดียวกับการปฏิเสธ อ่าน เทคนิคการปฏิเสธ ไม่เสียเพื่อน ประกอบได้
ให้ Feedback หัวหน้า
เวลาให้ Feedback หัวหน้า รวมถึงช่องข้อเสนอแนะในใบประเมิน ให้พูดถึงงานของทีม ไม่ใช่ความชอบส่วนตัว และขออนุญาตก่อนเมื่อพูดต่อหน้า
ตัวอย่าง “ตอนบรีฟเปลี่ยนวันพฤหัส (S) พี่แจ้งทีมวันศุกร์ (B) เราเลยเหลือเวลาแก้คืนเดียว (I) รอบหน้าถ้าแจ้งในกลุ่มทันที ทีมน่าจะทำทันค่ะ”
ขอ Feedback ช่วงทดลองงานและการประเมินผลงาน
อย่ารอฟังผลตอนจบทดลองงานหรือตอนประเมินผลงานประจำปี ให้ขอคำแนะนำเป็นเรื่องเล็ก ๆ ระหว่างทาง CCL บอกว่า Feedback เป็นส่วนสำคัญของการประเมินผลงานที่ได้ผล เพราะทำให้พนักงานได้ร่วมคุย ไม่ใช่แค่นั่งฟังผล
ช่วงกลางทดลองงาน ลองขอเวลาหัวหน้าสั้น ๆ แล้วถามทีละงาน เช่น
- “รายงานสัปดาห์นี้ มีตรงไหนที่ผมควรปรับให้ตรงกับที่ทีมต้องการมากขึ้นไหมครับ”
- “ถ้าเลือกได้หนึ่งเรื่องที่หนูควรทำให้ดีขึ้นในเดือนหน้า พี่อยากให้เป็นเรื่องไหนคะ”
จดสิ่งที่ได้ยินและสิ่งที่ลองปรับไว้ทุกครั้ง พอถึงรอบประเมินคุณจะมีหลักฐานว่าปรับอะไรไปแล้ว
ดู พฤติกรรมที่ทำให้ไม่ผ่านโปร เพื่อรู้ว่าควรเลี่ยงอะไร และวิธี พัฒนาตัวเองจากการประเมินผลงานประจำปี เมื่อถึงรอบประเมิน
สัมภาษณ์งานไม่ผ่าน ขอ Feedback ได้ไหม
ขอได้ แต่ให้ขออย่างสุภาพ HBR แนะนำให้ตอบกลับอีเมลแจ้งผล ขอบคุณที่ให้โอกาส บอกว่ายังสนใจตำแหน่งในอนาคต แล้วขอคำแนะนำว่าควรปรับอะไร ไม่ใช่ทุกบริษัทจะตอบ แต่ถ้าไม่ถาม คุณก็ไม่มีโอกาสได้คำตอบเลย
ตัวอย่างข้อความ ดัดแปลงจากแนวทางของ HBR ใช้ได้ทั้งอีเมลและไลน์
“เรียนคุณ… ขอบคุณที่ให้โอกาสสัมภาษณ์ตำแหน่ง… ค่ะ แม้ครั้งนี้จะไม่ได้รับเลือก ดิฉันยังสนใจร่วมงานกับบริษัทหากมีตำแหน่งที่เหมาะในอนาคต หากสะดวก ขอคำแนะนำสั้น ๆ ว่าควรพัฒนาเรื่องใด เพื่อนำไปปรับใช้ในการสมัครงานครั้งต่อไปค่ะ ขอบคุณค่ะ”
อย่ารอขอแค่หลังโดนตัด ผู้สมัครมักได้ Feedback มากกว่าเมื่อถามระหว่างขั้นตอนสัมภาษณ์ ลองถามตอนจบรอบแรกว่า “มีคำแนะนำหรือเรื่องที่ผมควรปรับในการสัมภาษณ์ไหมครับ”
ส่งคำขอครั้งเดียวพอ ถ้าไม่มีใครตอบ อย่าเก็บมาเป็นเรื่องส่วนตัว หลายครั้งเหตุผลไม่ได้อยู่ที่ตัวคุณ ใช้เวลาเตรียม สัมภาษณ์งานอย่างไรให้ปัง ในรอบหน้าดีกว่า
ถ้าอยากซ้อมก่อนสัมภาษณ์ครั้งหน้า AI Super Resume Analysis มี “คำถามเตรียมตัวสัมภาษณ์” ที่สร้างจากโปรไฟล์ของคุณ แต่ละข้อบอก “ทำไม HR ถึงถาม” “สิ่งที่ต้องเตรียม” และ “สิ่งที่ควรระวัง”
ใช้ฟรี (เข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ก่อน) เครื่องมือนี้ช่วยเตรียมตัว ไม่ได้แทน Feedback จากบริษัทที่สมัคร
Career Tip จาก JOBTOPGUN
ทำบันทึก Feedback หนึ่งบรรทัดทุกครั้งที่ได้รับ ระบุวันที่ ใครบอก เรื่องอะไร จะลองปรับอะไร และผลเป็นอย่างไร
ครบหนึ่งเดือน ให้หาเรื่องที่ถูกพูดถึงซ้ำมากที่สุดหนึ่งเรื่อง แล้วตั้งเป็นเป้าหมายพัฒนาตัวเอง ตามขั้นตอน การพัฒนาตนเองในการทำงาน
คำถามที่พบบ่อย
Feedback ภาษาไทยเขียนว่าอะไร ฟีดแบ็กหรือฟีดแบค
คำทับศัพท์ตามระบบของสำนักงานราชบัณฑิตยสภาคือ “ฟีดแบ็ก” ส่วน ฟีดแบค เป็นการสะกดที่พบบ่อยแต่ไม่ใช่รูปที่กำหนด ถ้าต้องการคำไทย ศัพท์บัญญัติมีหลายคำตามสาขา เช่น การป้อนกลับ
Feedback Sandwich ยังควรใช้ไหม
CCL แนะนำว่าไม่ควรใช้ Feedback Sandwich หรือการเอาคำติไปประกบไว้ระหว่างคำชม ให้ใช้โมเดล SBI บอกเรื่องที่ต้องปรับตรง ๆ แทน
Constructive Feedback คืออะไร
Constructive Feedback คือ Feedback ที่บอกการกระทำหนึ่งและผลของมันเป็นข้อเท็จจริง พร้อมทางปรับ โดยไม่ตัดสินตัวคน
ควรให้ Feedback บ่อยแค่ไหน
ไม่มีตัวเลขตายตัว แต่ CCL ระบุว่าพนักงานมองว่าหัวหน้ามีประสิทธิภาพมากขึ้นเมื่อให้ Feedback บ่อยขึ้น จึงควรพูดไม่นานหลังเหตุการณ์ ไม่ใช่เก็บไว้รอประเมินปลายปี
หัวหน้าไม่ให้ Feedback เลย ควรทำอย่างไร
ถ้าหัวหน้าไม่ให้ Feedback ให้ขอเองทีละงาน เช่น “รายงานชิ้นนี้มีตรงไหนที่ควรปรับไหมครับ” ซึ่งตอบง่ายกว่าถามกว้าง ๆ ว่าทำงานเป็นอย่างไรบ้าง
นำ Feedback ไปปรับเรซูเม่ด้วย AI Super Resume Analysis ใช้ฟรี ปรับตามคำแนะนำ แล้วกด “อัปเดตผลวิเคราะห์” เพื่อดูว่า HR มองคุณเปลี่ยนไปอย่างไร (เข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ก่อน)
แหล่งอ้างอิง
- Center for Creative Leadership, Improve Talent Development With Our SBI Feedback Model
- Center for Creative Leadership, Use Situation-Behavior-Impact (SBI) To Understand Intent
- Center for Creative Leadership, How To Give Feedback Most Effectively
- Sheila Heen และ Douglas Stone, Find the Coaching in Criticism, Harvard Business Review (ฉบับมกราคม–กุมภาพันธ์ 2014)
- Marlo Lyons, How to Ask for Feedback from an Interviewer, Harvard Business Review (2022)
- Starla Sampaco, How to Respond to a Rejection Email, Harvard Business Review (2023)
- ระบบฐานข้อมูลคำทับศัพท์ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา คำว่า feedback (transliteration.orst.go.th)
- ศัพท์บัญญัติ สำนักงานราชบัณฑิตยสภา คำว่า feedback (coined-word.orst.go.th)
- พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ออนไลน์ คำว่า ข้อเสนอแนะ และ ติ (dictionary.orst.go.th)
